منش
شنیدم آب به جنگ اندرون معاویه بست بروی شاه ولایت چرا که بود خسی
علی بحمله گرفت آب و باز کرد سبیل چرا که او کس هربیکس است ودادرسی
سه بار دست بدست آمد آب و در هر بار علی چنین هنری کرد و او چنان هوسی
فضول گفت که ارفاق تا بدین حد بس که بیحیائی دشمن زحد گذشت بسی
جواب داد که ما جنگ بهر آن داریم که نان و آب نبندد کسی بروی کسی...
خواجه حافظ هم که به منطوق شیعه از گل مولا سرشته شده آئینه ی آن حضرت است.در زیر چند بیت بعنوان شاهد بر منش خواجه از دیوان درج مینمائیم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید:
ما آبروی فقر و قناعت نمی بریم با پادشه بگوی که روزی مقرر است
مرو به خانه ی ارباب بی مروت دهر که گنج عافیتت در سرای خویشتن است
غلام همت آنم که زیر چرخ کبود زهر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
ما نه مردان ریائیم و حریفان نفاق آنکه او عالم سر است بدینحال گوست
من غلام نظر آصف عهدم کورا صورت بندگی و سیرت درویشان است
تا کی غم دنیای دنی ای دل دانا حیف است زخوبی که شود عاشق زشتی
گفتگو آئین درویشی نبود ورنه با تو ماجراهاداشتیم.
ما نگوییم بد و میل بناحق نکنیم جامه ی کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم
گر بدی گفت حسودی و رفیقی رنجید گو تو خوش باش که ما گوش به احمق نکنیم
چگنه شکر این نعمت گزارم که زور مردم آزاری ندارم.
به خلق و لطف توان کرد اهل نظر به بند ودام نگیرند مرغ دانارا.
ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون نیکی بجای یاران فرصت شمار یارا
ای صاحب کرامت شکرانه ی سلامت روزی تفقدی کن درویش بی نوارا
آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است بادوستان مروت بادشمنان مدارا
هنگام تنگ دستی در عیش کوش و مستی کاین کیمیای هستی قارون کند گدارا.
هرسرموی مرا باتوهزاران کار است ماکجائیم و ملامتگر بی کار کجا.
وچنین بود رستم
چه نازی بدین تاج گشتاسبی؟ بدین تازه آئین لهراسبی؟
که گوید برو دست رستم ببند؟ نبندد مرا دست چرخ بلند
که گرچرخ گویدمرا کاین نیوش بگرز گرانش بمالم دو گوش
من از کودکی تا شدیتم کهن بدینگونه از کس نبردم سخن
مرا خواری از پوزش و خواهش است وزین نرم گفتن مرا کاهش است.
چنین گفت رستم به اسفندیار که نیکی بماند زما یادگار.